اصول، فنون و راهنمای جامع آبیاری یونجه

یکی از مهمترین چالش‌ها در کاشت یونجه، آبیاری صحیح آن می‌باشد. اگرچه گیاه یونجه به علت داشتن ریشه‌ی عمیق، نسبت به کم آبی مقاوم است، اما آبیاری اصولی آن می‌تواند تاثیر زیادی در رشد گیاه و افزایش تناژ محصول داشته باشد. لذا برای افزایش بهره‌وری محصول و زمین کشاورزی، توجه به آبیاری این محصول، حائز اهمیت می‌باشد. برای آبیاری اصولی گیاه یونجه نیاز دارید تا در خصوص محصول، نیاز آبی و آبیاری، شرایط ریشه، استرس آبی، آب و هوا و انواع روش‌های آبیاری یونجه اطلاعات کافی داشته باشید. در ادامه نکاتی که در خصوص آبیاری یونجه نیاز دارید بدانید آورده شده است تا با رعایت کردن آن‌ها، محصول یونجه خود را چند برابر نمایید.

اصول، فنون و راهنمای جامع آبیاری یونجهآبیاری محصول یونجه

چند نکته که قبل از آبیاری یونجه باید بدانیم

  • یونجه یک محصول چند ساله است که با توجه به نوع ریشه، توانایی بهره‌برداری آب از خاک را دارد.
  • چین‌های چندگانه در سال امکان آبیاری تا حداقل 7 تا 10 روز قبل از چین را نمی‌دهد، مگر در روش آبیاری زیر سطحی.
  • ترافیک سنگین ماشین آلات و تجهیزات کشاورزی منجر به فشرده شدن خاک می‌شود.
  • آبیاری غرقابی محصول یونجه به ویژه بعد از برداشت امکان رشد علف‌های هرز را زیاد می‌کند.
  • آبیاری کارآمد امکان متعادل سازی دما را در فصول سال به خصوص فصل بهار را دارد.

نیاز آبی و آبیاری یونجه چقدر است؟

نیاز آبی محصول یونجه در مقایسه سایر علوفه‌ها زیاد است و فصل به فصل و مکان به مکان متفاوت است، زیرا دارای یک فصل رشد طولانی، ریشه‌های عمیق و تراکم گیاهی بالاست. مقدار آب مورد نیاز برای آبیاری محصول یونجه به مواردی مانند: دمای محیط، باد، رطوبت و شدت تابش خورشید بستگی دارد. این نکته که یونجه به چه مقدار آب آبیاری نیاز دارد، به مواردی مثل: بارندگی، جنس خاک (ظرفیت نگهداری آب) و... بستگی دارد. شروع آبیاری و نیاز آبی محصول یونجه هنگامی شروع می‌شود که، محصول در فصل بهار شروع به رشد کرده و آبیاری در فصول ابتدایی بهار به دلیل دمای پایین و شدت رشد پایین محصول کمتر بوده و به نسبت افزایش رشد محصول و افزایش دما نیاز آبی نیز افزایش پیدا می‌کند. آب مورد نیاز برای پرورش و تولید محصول یونجه بین 500 الی 1200 میلیمتر در هر فصل است، که بسته به شرایط آب و هوا، ارتفاع، فصل رشد، منطقه جغرافیایی و دمای خواب محصول متغیر است. در خصوص آبیاری یونجه، توجه به تبخیر و تعریق خیلی مهم و حیاتی است از این رو تحقیقات نشان می‌دهد که بصورت میانگین در فصول گرم سال بصورت میانگین 10 میلیمتر تبخیر و تعریق از یونجه صورت می‌گیرد.

اصول، فنون و راهنمای جامع آبیاری یونجهنیاز آبی روزانه و ماهیانه یونجه

دمای مطلوب و مناسب برای رشد محصول یونجه 25 تا 30 درجه سانتیگراد است که در درجه حرارت بالاتر از 45 و کمتر از 5 درجه سانتیگراد رشد یونجه به‌شدت کاهش پیدا می‌کند. این درحالی است که رشد یونجه در شرایط آب و هوایی خشک به نسبت مرطوب بیشتر می‌باشد.

ریشه‌های یونجه می‌توانند تا عمق 2.5 تا 3 متری پیش‌روی کنند، البته با توجه به این مهم که نوع و جنس خاک بسیار در این پیش‌روی اهمیت دارد. اگرچه محصول یونجه 75 تا 90 درصد از آب مورد نیاز خود را تنها از عمق 1 تا 1.5 متری خاک جذب می‌کند. ریشه‌های قسمت‌های عمیق‌تر هنگامی که نیاز آبی محصول توسط آبیاری تامین نشود اقدام به جذب آب از نقاط پایینی خاک می‌کنند. در خلال فصول رشد محصول، آب آبیاری محصول نمی‌تواند عموما تا عمق بیشتر از 1.5 متر بیشتر نفوذ کند. این در حالی است که آبیاری‌های انجام شده در فصول بهار به دلیل شدت رشد پایین و دمای کمتر عموما تا عمق بیشتری نفوذ می‌کنند.

تنش و استرس آبی یونجه

تنش آبی محصول یونجه هنگاهی اتفاق می‌افتد که رطوبت خاک مورد کشت تا عمق 1 تا 1.5 متر در تابستان به زیر 40 تا 50 درصد کاهش پیدا کند، که معمولا بعد از گذشت 24 تا 48 ساعت نشانه‌های استرس آبی در گیاه ظاهر می‌شود. تنش آبی گیاه از طریق کاهش نرخ تبخیر و تعریق در گیاه و هم چنین کاهش کربن‌دی‌اکسید در برگ‌ها منجر به کاهش رشد محصول می‌شود. این نکته بسیار مهم است که، تنش آبی محصول یونجه را نمی‌توان با آبیاری بیش از حد جبران کرد و حتی این عمل می‌تواند منجر به تلفات و خسارت‌های بیشتری نیز شود. شرایط ایده‌ال برای بالاترین رشد محصول یونجه هنگامی اتفاق می‌افتد که 50 تا 70 درصد ظرفیت خاک توسط آب پر شده باشد.

اصول، فنون و راهنمای جامع آبیاری یونجهمحصول یونجه

بهترین روش آبیاری یونجه چیست؟

برنامه ریزی آبیاری زمین کشاورزی بطور کلی به تصمیم‌گیری در خصوص اینکه چه موقع و چه مقدار آب باید به محصول تحویل داده شود اشاره دارد. این تصمیم بایستی بر مبنای منبع آب در دسترس، ظرفیت نگهداری خاک، نیاز آبی محصول در فصول مختلف و همچنین ظرفیت سیستم آبیاری گرفته شود. بنابراین برای مدیریت صحیح آبیاری یونجه بایستی به مواردی مثل: پایش مستمر رطوبت خاک، آب‌وهوا و پیش‌بینی‌ها دقت کرد. غالبا توصیه می‌شود که حجم آبیاری سطحی را بسته به شرایط آب و هوایی، فاصله ردیف‌ها و... می‌توان تا حدود 4 الی 8 میلیمتر به مقدار آب هر آبیاری اضافه کرد. تقریبا محصول یونجه را می‌توان با بیشتر روش‌ها، آبیاری کرد. روش مدرن سیستم بارانی شامل بارانی ثابت، بارانی نیمه ثابت، سیستم جابجا شونده، سیستم متحرک دایم و سیستم بارانی دورانی بهترین روش آبیاری کلاسیک ثابت با آبپاش جابجا شونده می‌باشد.

آبیاری قطره‌ای یونجه

اخیرا روش آبیاری قطره‌ای به خصوص نوع زیر سطحی آن برای آبیاری یونجه استفاده شده که نتایج قابل قبولی را داشته است. آبیاری قطره‌ای زیر سطحی (SDI) یک سیستم آبیاری کم فشار است که از خطوط لوله‌های قطره چکان‌دار تشکیل شده که در زیر خاک دفن می‌شوند. آبیاری قطره‌ای زیر سطحی بعنوان یک فناوری آبیاری جدید و مناسب معرفی که در حال توسعه و جایگزینی روش‌های سنتی است. در حال حاضر کمتر از 1 درصد از زمین‌های آبیاری محصول یونجه با این روش آبیاری می‌شود اما اشتیاق کشاورزان به انتخاب این روش نسبت به گذشته رشد چشمگیری داشته است و گزارش‌ها از موفق بودن این روش حکایت دارد.

اصول، فنون و راهنمای جامع آبیاری یونجهآبیاری یونجه

آبیاری یونجه در شرایط کم آبی

نکته بسیار مهم در پرورش یونجه توجه به این نکته است که آیا سطح زیر کشت یونجه با منابع آبی زمین متناسب است یا خیر؟ از این رو شناخت کافی و جامع از وضعیت کمی و کیفی منابع آبی قبل از کشت یونجه ضروری به نظر می‌رسد. بطور کلی در شرایط کم آبی انتخاب زیادی در تولید محصول یونجه نداریم و بر اساس تحقیقات انجام شده روش‌های زیر در این شرایط توصیه می‌شود:

  1. کاهش سطح کشت به حدی که آب موجود نیاز آبی و آبیاری محصول را برطرف کند.
  2. کم‌آبیاری
  3. استفاده از روش آبیاری قطره‌ای زیر سطحی

در صورتی که کم‌آبیاری را انتخاب کنیم بایستی به این نکته توجه کنیم که در این روش ما با مدیریت صحیح دفعات و حجم آبیاری، تقریبا نیاز آبی محصول را برطرف می‌کنیم. انتخاب این روش کاهش تناژ محصول را قطعا بهمراه خواهد داشت، اما بایستی توجه داشت که در بین حالت‌های کاهش سطح کشت و کم‌آبیاری کدامیک بهره‌وری و خروجی بیشتری خواهند داشت. در بین روش‌های ذکر شده در بالا انتخاب روش آبیاری زیر سطحی در شرایط کم‌آبی در صورتی که درست اجرا شود می‌تواند نتایج به نسبت بهتری را فراهم کند.

متوسط برداشت یونجه از هر هکتار چقدر است؟

تنوع آب و هوایی، نوع خاک و روش‌های آبیاری متفاوت، گزارش‌های متنوعی از تناژ یونجه در مناطق مختلف کره زمین در اختیار ما قرار داده است. از کمترین برداشت‌ها، یعنی کمتر از 1 تن در هر هکتار که مربوط به سیستم دیم بوده و در خاک‌هایی با ظرفیت نگهداری آب پایین و بارندگی کمتر از 300 میلیمتر تا بیشترین با 28 تن در هر هکتار با سیستم آبیاری مدرن در کشور نیوزلند. گزارش‌هایی نیز از آفریقا، آمریکای شمالی، اروپا و چین بدست آمده که با حداقل آبیاری 500 تا 800 میلیمتر محصولی برابر با 5 تا 17 تن را برداشت کرده‌اند.

اصول، فنون و راهنمای جامع آبیاری یونجهبرداشت محصول یونجه

توصیه های کاربردی برای آبیاری یونجه

  1. یونجه در مراحل رشد اولیه و جوانه‌زنی به شوری حساس است.

  2. از اطلاعات و پیش‌بینی‌های سایت‌های هواشناسی معتبر برای برنامه‌ریزی آبیاری خود استفاده کنید.

  3. به نوع خاک زمین کشاورزی توجه کنید، زیرا ظرفیت نگهداری آب درخاک‌های مختلف متفاوت است.

  4. بین 7 تا 10 روز قبل از برداشت آبیاری را کاهش دهید. درصورت بیش از حد مرطوب بودن زمین، به‌هنگام برداشت محصول با ماشین آلات زمین فشرده شده و بطور جدی میزان جذب آب را توسط خاک کاهش می‌دهد.

  5. از آبیاری بیش از حد پس ار هر چین اجتناب کنید، این عمل علاوه بر وارد کردن خسارت به محصول شما، منجر به افزایش علف‌های هرز نیز می‌شود.

  6. آبیاری پاییزه قبل از خواب زمستانی شرایط خوبی را برای رشد محصول فراهم می‌کند و به گیاه کمک می‌کند تا ذخایر خوبی برای ریشه داشته باشد.

  7. یونجه در مراحل اولیه به پا خوری حساس می‌باشد.




برچسب‌ها

ارسال کننده محتوا